TÜRK ÇALIŞMA İZİNLERİ AJANSI

Ülkemizin dünya ticaretine entegrasyonu arttıkça, ülkemizde faaliyet gösteren yabancı sermayeli firmaların sayısı ve buna bağlı olarak ta, çalıştırılan yabancı personel sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Burada en önemli husus ülkemizde çalışmakta olan yabancıların vergilendirilmesi, sosyal güvenliği ve çalışma ve ikamet izinleri alınması gibi noktalarda göze çarpmaktadır.
Yabancıların Türkiye'de ikamet etmeleri ile ilgili kurallar, 5683 sayılı 'Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun' ile düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun'un 3. maddesi uyarınca, Türkiye'de bir aydan fazla kalacak yabancıların bu müddet bitmeden ikamet tezkeresi almak için gerekli beyannameyi doldurmak üzere yetkili emniyet makamlarına bizzat veya bilvasıta ile müracaat etmekle ödevli oldukları ve iş tutmak maksadiyle Türkiye'ye gelen yabancıların geldikleri tarihten itibaren bir ay zarfında ve her halde çalışmaya başlamadan evvel ikamet tezkeresi almış bulunmaları gerektiği belirtilmiştir. Kanun hükmünde geçen bir aylık süre sınırlaması, 25.08.1961 tarih ve 5/1516 sayılı kararname uyarınca;

• NATO üyesi ülke vatandaşlarına, • Avrupa Konseyi üyesi ülke vatandaşlarına, • Vize muafiyeti yapmış olduğumuz ülke vatandaşlarına,
Üç ay olarak uygulanmaktadır. Ancak, bu üç aylık sürenin vize süresinin yeterli olması halinde uygulanabilmesi mümkündür.

06.03.2003 tarih ve 25040 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4817 sayılı 'Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca; Türkiye'nin taraf olduğu ikili yada çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, yabancıların Türkiye'de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin almaları gerekmektedir.

Yine aynı Kanun uyarınca, istisnai haller hariç olmak üzere ve Türkiye'nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izinleri verilebilmektedir. Bu hükümler çerçevesinde;

Süreli Çalışma İzinleri; Süreli çalışma izni iş piyasasındaki durum, çalışma hayatındaki gelişmeler, istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişiklikleri dikkate alınarak, yabancının ikamet izninin süresi ile hizmet akdinin veya işin süresine göre, belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak üzere en çok bir yıl geçerli olmak üzere verilmekte olup, aynı işyeri veya işletme ve aynı meslekte çalışmak üzere üç yıla kadar uzatılabilmektedir. Üç yıllık sürenin sonunda, aynı meslekte ve dilenen işverenin yanında çalışılmak üzere, söz konusu süre altı yıla kadar uzatılabilmektedir.

Süresiz Çalışma İzinleri; Türkiye'de en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam altı yıl kanuni çalışması olan yabancılara, iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler dikkate alınmaksızın ve belirli bir işletme, meslek, mülki veya coğrafi alanla sınırlandırılmaksızın süresiz çalışma izni verilebilir.

Bağımsız Çalışma İzni; Bağımsız çalışacak yabancılara, Türkiye'de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz olarak ikamet etmiş olmaları halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca izin verilebilir.

Doğrudan Yabancı Yatırımlarda İstihdam Edilecek Yabancı Uyruklu Personele İlişkin Çalışma İzinleri:

4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca; 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunan şirket, şube ve irtibat büroları kapsamında istihdam edilecek yabancı uyruklu personelin çalışma izinlerine ilişkin usul ve esaslar ise, 'Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik' ile düzenlenmiş olup, yönetmelik hükümleri doğrudan yabancı yatırımlarda ve irtibat bürolarında istihdam edilecek yabancı uyruklu kilit personele uygulanacaktır. Bunlar dışında kalan yabancı uyruklu çalışanlar için ise yukarıda detaylar verilen 4817 sayılı Kanun ve Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği hükümleri uygulanacaktır.

'Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik' hükümlerinin uygulanmasında, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamına giren ve kanunda aranan. şartlardan en az birisini sağlayan şirket veya şube özellik arz eden doğrudan yabancı yatırım olarak değerlendirilmiştir.

Yukarıdaki özet bilgiler ışığında Uluslar arası veya Türkiye çapında ticari hayatta faaliyet gösteren her şirket kendi hedefleri doğrultusunda yabancı çalıştırmak durumunda kalmaktadır. Diğer taraftan gerek mevzuatın yenilenmesi gerekse de kısa süre önce yapılan yetki değişikliği nedeniyle bir çok şirket usulüne uygun yabancı çalıştırmak için gerekli danışmanlık hizmetini almıyor ve kendi bünyelerinde bu gerekli izinlerin alınması için personel görevlendirmektedir. Bu uygulama beraberinde kanunda yazılı bulunan para cezalarını getirmekte ve şirketler gerekli olduğu halde yabancı uyruklu kişiyi çalıştıramamaktadır.

Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik 'in verdiği bilgilere göre, Mart 2008 itibariyle Türkiye 'de toplam 14 bin 594 yabancı, sigortalı olarak çalışıyor. Türkiye 'de, 2003 yılının son 4 ayında 855, 2004 yılında 7 bin 302, 2005 yılında 9 bin 438, 2006 yılında 10 bin 603, 2007 yılında 8 bin 930 ve 2008 yılının ilk 3 ayında da 2 bin 524 kişi olmak üzere toplam 39 bin 652 yabancıya çalışma izni verildi.Çalışma izni verilenler arasında yüzde 10,9'luk oranla Ruslar ilk sırayı alırken, bunu 7,57'lik oranla Almanlar , yüzde 6,10'luk oranla Fransızlar , yüzde 5,99'luk oranla İngilizler , yüzde 5,64'lük oranla Amerikalılar, yüzde 5,49'luk oranla Çinliler , yüzde 5,43'lük oranla Ukraynalılar , yüzde 4,07'lik oranla Azeriler , yüzde 2,80'lik oranla İranlılar , yüzde 2,73'lük oranla İtalyanlar , yüzde 2,38'lik oranla Iraklılar, yüzde 2,28'lik oranla Japonlar takip etti.Türkiye 'de ayrıca Romanya (yüzde 1,95), Yunanistan (yüzde 1,82), Beyaz Rusya (yüzde 1,74), Kanada (yüzde 1,71), Bulgaristan (yüzde 1,42), Avusturya (yüzde 1,39), Polonya (yüzde 1,39), Kazakistan (yüzde 1,31), Güney Kore (yüzde 1,28), Moldova (yüzde 1,25), Kırgızistan (yüzde 1,10), Filipinler (yüzde 1,09) ve diğer ülke vatandaşlarının da (21,17) çalışma izinleri bulunuyor.-''SINIR DIŞI EDİLEN KAÇAK İŞÇİ SAYISI 7 BİN 551''-Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Çelik , çalışma izni verilen yabancıların sektör, meslek, cinsiyet ve yaş grupları itibarıyla dağılımı konusunda istatistik bilgilerinin oluşturulmasına yönelik çalışmaların halen devam ettiğini belirterek, şunları kaydetti:''Yabancıların çalışma izin taleplerinin değerlendirilmesi sürecinde, yabancının yapacağı görev ile ödeneceği beyan edilen ücret tutarının bağdaşmaması durumunda veya ücret tutarının görevin niteliği ile uyumlu olmadığının tespiti halinde çalışma izin talebi reddedilmektedir.Ülkemizde kaçak çalıştığı için 2004 yılında 825, 2005 yılında 488, 2006 yılında bin 478, 2007 yılında 3 bin 310 ve Mayıs 2008 tarihi itibariyle de bin 450 olmak üzere toplam 7 bin 551 yabancının ülkemizden çıkışı sağlanmıştır. Ayrıca, aynı tarih itibariyle toplam 13 bin 910 yabancıya çeşitli sektörlerde çalışma amaçlı ikamet tezkeresi tanzim edilmiştir.

Yukarıda yazılı istatiksel bilgiler ışığında gelecekte başarılı olmak isteyen her türlü işletme yabancı çalıştırmak hususunda bilgili, tecrübeli ve kapsamlı bir danışmanlık hizmeti almaya mecburdur. Türk Çalışma İzinleri Ajansı bünyesinde yer alan Hukukçu ve Avukatlar ile başta İstanbul Ankara ve İzmir olmak üzere Türkiyenin her yerinde ki işletmelere "Çalışma İzinleri alınması, Gerekli Bildirimler, İkamet Tezkeresi alınması, Uluslar Ticaret Hukuku, Şirketler Hukuku" gibi alanlarda hizmet vermekte, sözlü ve yazılı danışmanlık yapmaktadır.